భోగి పళ్ళు

అనన్య 

సంక్రాంతి పండగ వచ్చేస్తోంది. ఎన్నో పనులు చేయాలి. కానీ మాధురికి ఏమీ పాలుపోవట్లేదు. ఎక్కడ మొదలుపెట్టాలో, ఎలా చక్కబెట్టాలో తెలియట్లేదు. ఇదివరకు అయితే తోచింది తోచినట్లు చేసేసేది. చకచకా తిరిగేస్తూ, చాలాకీగా పని చేసేది. ఇప్పుడు ఇంకెక్కడ కుదురుతుంది అలా? తప్పుగా పార్క్ చేసిన బండి చక్రానికి పోలీసులు సీల్ తగిలించినట్లు తన కాళ్ళ చక్రాలకి సీలు వేసేశాడు దేవుడు. సావేరి పుట్టినప్పటి నుండి, అసలు అది కడుపులో పడ్డప్పటి నుండే అంతా మారిపోయింది. తన గురించి తను ఆలోచించే టైమే దొరకట్లేదు. ఇంక పండగ, పిండి వంటలు..ఈ ఆలోచనలు ఎలా చేస్తుంది?

మాధురి ఈ దేశం వచ్చి రెండేళ్ళు అవుతోంది. అమెరికా.....రానంతవరకు "అబ్బో!" అనిపించేది. వచ్చిన కొత్తలో "అమ్మో!" అనిపించింది. కాస్త అలవాటయ్యాక "ఆహా!" అనిపిస్తోంది. తనలాంటి ఏ అమ్మాయికైనా ఇలాగే అనిపిస్తుందేమో!  మాధురికి చదువు అవ్వగానే పెళ్లి కుదిరింది. అమ్మకి  అడపా-దడపా చేసిన సాయమే తప్ప విడిగా వంటా-వార్పూ, పనీ-పాటూ పెద్దగా అలవాటు లేదు. ఆ అవకాశం వచ్చే లోపు పెళ్లి బాజా మోగింది. పెళ్లై అత్తవారింట్లో తను ఉన్నది గట్టిగా నెల కూడా లేదు. పెళ్ళికి ముందు నుండే అన్ని ఏర్పాట్లూ చేసుకోవటంతో వెంటనే వీసా దొరికేయటం, నెల లోపే విమానం ఎక్కి ఇక్కడ వాలిపోవటం జరిగిపోయాయి.

పెళ్లి కుదిరాక అందరూ తనని ఆటపట్టించేవారు. 'అమెరికా మొగుడు', 'అమెరికా కాపురం', 'అమెరికా జీవితం' అంటూ...తనతో ఏం మాట్లాడినా మాటకు ముందు ఒక 'అమెరికా', మాటకు వెనక ఒక 'అమెరికా' జోడిస్తూ ఏడిపించేవారు. కళ్ళు మూసి తెరిచే లోపు తను ఆ అమెరికా రానే వచ్చింది. ఇంతకు ముందు తన భర్త మనోజ్ అతని ఫ్రెండ్స్ తో కలిసి ఒక అపార్టుమెంట్ లో ఉండేవాడు. పెళ్లై వచ్చాక మాధురి వచ్చే లోపు ఒక కొత్త అపార్టుమెంట్ తీసుకుని ఉంచాడు. తను మాంచి శీతాకాలంలో ఫిబ్రవరిలో దిగింది దేశంలో. మంచుని చూసి మురిసిపోతూ ఇల్లు చేరింది. వెర్రి ఆకలితో ఉండటంతో పిజ్జా తెప్పించుకుని తినేసి పడుకున్నారు.

మర్నాడు లేచి వంటింట్లోకి వెళ్లి చూసింది. ఫ్రిజ్జ్ ఉంది. అందులో తనకు తెలిసిన పెట్రోల్ క్యాన్ అంత క్యాన్లో పాలు, చిన్న ప్లాస్టిక్ డబ్బాలో పెరుగు, ఒక ప్రియ పచ్చడి మాత్రమే ఉన్నాయి. సరే పాలు కాచి తాగుదామని గిన్నె కోసం వెతికింది. మొత్తం వంటింట్లో ఒక గ్లాసు, ఒక కంచం, ఒక గిన్నె, ఒక గరిటె, రెండు చెంచాలు, ఒక మంచినీళ్ళ బాటిల్, ఒక లంచ్ బాగ్, ఒక చిన్న బియ్యం బ్యాగ్, ఒక బంగాళదుంపల బ్యాగ్, పంచదార ప్యాకెట్ ఉన్నాయి. ఒక్క నిముషం నివ్వెరపోయి నుంచుంది. తను పుట్టి బుద్ధెరిగాక ఇంత ఖాళీగా ఏ వంటింటినీ చూడలేదు. ఆకలికి కడుపులోంచి రకరకాల శబ్దాలు వినిపిస్తే బైటకొచ్చింది ఆశ్చర్యం నుండి.

ఇంతలో భర్త స్నానంచేసి వచ్చాడు. "పాలు ఎలా కాచాలి?" అని అడిగింది.

అప్పటికే రెండేళ్లుగా ఇక్కడ ఉంటున్న మనోజ్ తన భార్యకి అన్నీ నేర్పుకోవాలి అని తహతహలాడుతూ ఉన్నట్లున్నాడు. అప్పటికే ఫోనులో "అమెరికా అంత గొప్పది, ఇంత గొప్పది" అంటూ ఈ దేశ కీర్తిప్రతిష్టలని పెంచి పోషించే బాధ్యతని తన భుజాన వేసుకున్నట్లు కబుర్లు చెప్పేవాడు. తను ఎదురు చూస్తున్న టైము వచ్చేసిందన్న ఆనందంతో "ఇక్కడ మన ఊళ్ళో లాగా గ్యాస్ స్టవ్ ఉండదు మధూ...ఈ స్టవ్ ఎలక్ట్రిసిటీ తో నడుస్తుంది. మనం ఇక్కడ ఆన్ చేస్తే ఇక్కడ వేడెక్కుతుంది. మంట రాదు. వేడి మీదే అన్నీ ఉడికిపోతాయి" అని ఉత్సాహంగా చెప్పేస్తున్నాడు.

తను నిజానికి కాలేజీ లో ల్యాబ్ లో ప్రయోగాలు చేసేటప్పుడు ఇలాంటి స్టవ్ వాడింది. అయినా అతన్ని కించపరచటం ఎందుకని "ఓహో..భలే బాగుందే! ఓకే..ఏం గిన్నెలో కాచచ్చు?" అంది నెమ్మదిగా.

"ఓహో సారీ. నిన్న అన్నం తిన్నాక తోమలేదు. వాష్ బేసిన్లో ఉంటుంది" అన్నాడు. "పాలకీ, అన్నానికీ ఒకటే గిన్నె ఉంది అన్నమాట" అనుకుంది. "ఇంకా మీ ఫ్రెండ్స్ రూం నుండి అన్ని సామానూ తెచ్చుకోలేదా?" అని అడిగింది మొహమాటపడుతూ.

"తెచ్చేశాను. ఇవన్నీ అవేగా?" అన్నాడు ఆ సంపదని చూపిస్తూ. "ఇవి 'అన్నీ' నా?!!" అనుకుంది.

"సరే...నాక్కూడా ఒక గ్లాసు, ఒక కంచం, ఒక స్పూనూ కొనుక్కుందామా ఈరోజు?" అంది. అప్పటికి అర్థమయ్యింది అతనికి తను ఇప్పుడు 'సంసారి' అయ్యాడని.

నెమ్మదిగా ఇక్కడ ఏమి దొరుకుతాయి, ఏ రూపంలో, ఎంత సైజులో దొరుకుతాయి తెలుసుకొని, అలవాటు చేసుకుని, కొనుగోళ్లలో ఆరితేరింది. ఇండియా లో అమ్మకో, అమ్మమ్మకో, అత్తగారికో ఫోను చేసి వంటల గురించి కనుక్కుని పుస్తకంలో రాసుకుంటూ నెమ్మదిగా నేర్చుకుంది. తన ఇంటి దగ్గర ఇండియాన్స్ అందరితో స్నేహం బాగా కుదిరింది. పండగలకీ, పబ్బాలకీ అందరూ కలిసి భోజనాలు చేయటం నచ్చింది తనకి. చూస్తుండగా పది నెలలు ఐపోయాయి. తనకి సంక్రాంతి అంటే చాలా ఇష్టం. కానీ పండగ నాటికి తనకి మూడో నెల. తినాలనుకున్నది సహించక, బలవంతంగా ఎక్కించింది ఇమడక చిక్కి సగమయ్యింది. వంట్లో ఓపిక లేదు, ఇక పండగ ఏమి చేసుకుంటుంది? "వచ్చే ఏడాది ఎలా అయినా ఇండియాలో చేసుకున్నట్లు చేసుకోవాలి" అని నిర్ణయించుకుంది.

 ఈ సంక్రాంతికి సావేరికి ఆరు నెలలు నిండుతున్నాయి. తనకి ఇష్టమైన పండగ తన కూతురికి మొదటి పండగ. "చాలా చాలా బాగా చేయాలి" అని గట్టిగా నిశ్చయించుకుంది. పెళ్ళికి ముందు వరకు ఎంత కష్టమైనా  సంక్రాంతికి తాతగారింటికి వెళ్ళేది. "సంక్రాంతి పండగ అంటే పల్లెటూళ్ళోనే చేసుకోవాలి" అనిపించేది మరి. వీధి అంతా పెద్దపెద్ద రంగులముగ్గులు వేయటం, గొబ్బిళ్ళు పెట్టుకోవటం, లంగా-ఓణీ వేసుకుని, జడగంటలు పెట్టుకోవటం,  బాబాయిల, అత్తల పిల్లలతో ఆడుకోవటం, పిండివంటలు తినటం, పొగమంచులో భోగిమంటలు వేసుకొని చలి కాచుకోవటం, నానమ్మతో భోగిపళ్ల పేరంటాలకి వెళ్లి జేబురుమాల్లో వాళ్ళిచ్చిన శనగలు తెచ్చుకుని, మర్నాడు అవి పోపులో వేయించుకుని తినటం...అబ్బబ్బబ్బబ్బబ్బబ్బ...తాతగారి ఊరు చుట్టూ తిరుగుతున్న మనసుని మళ్ళీ వెనక్కి తీసుకొచ్చింది. బుజ్జిది బజ్జుంది. ఇదే సరైన టైము. ఇప్పుడే ప్లానింగ్ అంతా చేసేయాలి.

ఒక కాయితం, పెన్నూ తీసుకుంది. "ఏమేం కావాలో మొదట రాసుకుందాం" అంటూ కాగితం పైన శ్రీకారంతో మొదలు పెట్టింది. ముగ్గులు..."ముగ్గు ఎక్కడ? రంగులేవి?"..ప్చ్..కాన్సిల్.

భోగి మంట..."ఇక్కడ మంట వేస్తానంటే జైల్లో పెడతారు"...ఛ..కాన్సిల్...

గొబ్బిళ్ళు..."ఆవు పేడ, బంతిపూలు..నా మొహం"..అదీ కాన్సిల్...

పరికిణీ, జడగంటలు...అమ్మయ్య!.."సావేరికి పరికిణీ రెడీ చేయాలి" అని రాసుకుంది.

పిండివంటలు..."మన చేతిలో పని" అనుకుని తన మనసులో ఉన్న వాటికి కావలసిన వస్తువుల లిస్టు రాసుకుంది.

భోగి పళ్ళు..."అమ్మో..ఇప్పుడు రేగు పళ్ళు ఎక్కడ నుండి తేను?" అనుకుంది.

వెంటనే ఒక గొంతు వినిపించింది. "నేనే..నీ అంతరాత్మని. మాధురిని. అసలు పెద్దవాళ్ళు ఏమన్నారు? కావాలనుకున్నది దొరకనప్పుడు దొరికినది వాడుకోమన్నారు" అంది ఆ గొంతు.

పండగ రానే వచ్చింది. భోగి నాడు పొద్దున్నే తన పేటియోలో చిన్న కాయితానికి నిప్పు అంటించి ముగ్గురూ చలి కాచుకున్నారు. "మోకాలు లోతున మంచు పడితే ఈ కాయితం మంట మనకి చలి కాచింది. చాలా సంతోషం అమ్మా" అంటూ భర్త ఆటపట్టించాడు కూడా. ఇక సాయంత్రం భోగి పళ్ళ పేరంటం ఉంది. ముందురోజే అందరినీ పిలిచేసింది ఫోన్ లో.  శనగలు నానపోసి,  వడేసింది.  రేగు పళ్ళ బదులు బ్లూబెర్రీ, క్రాన్ బెర్రీ, ఎర్ర ద్రాక్ష కొని తెచ్చింది. తన ఇంటి దగ్గర ఉన్నవాళ్ళు అందరూ తన ఈడు వాళ్ళే.  వాళ్ళతో పాటు పెద్దవాళ్ళని ఎవరినైనా పిలుద్దాం అని ఆమధ్య స్టోర్ లో పరిచయమైన ఆవిడని పిలిచింది.

పాపం మనోజ్ కూడా మధ్యాహ్నం నుండి సెలవు పెట్టి, హడావిడి పడిపోతూ చేతనైన సాయం చేస్తున్నాడు. సాయంత్రం పిల్లకి పసుపు, పారాణి, బొట్టు, గంధం పెట్టాక సందేహం మొదలయ్యింది. హారతి ముందు ఇవ్వాలా, పళ్ళు ముందు పోయాలా అని. అక్కడున్నవాళ్ళలో ఎవరికీ తెలియదన్నారు. ఇలాంటప్పుడు  మాటసాయంగా ఉంటారనే పెద్దావిడని పిలిచింది తను. ఆవిడని అడిగింది. లాభం లేకపోయింది. ఆపాటికి ఇండియాలో తెల్లవారి ఉంటుందని అమ్మమ్మని అడిగి హారతి చివరలో ఇస్తారని తెలుసుకుంది. పేరంటం అంతా అయ్యి అందరూ వెళ్ళిపోయాక భోజనం చేస్తుండగా ఉన్నట్టుండి మనోజ్ అన్నాడు "అసలావిడ నాకు నచ్చలేదు" అని. ఒక్క నిముషం ఎవరి గురించో అర్థం కాలేదు మాధురికి. తరువాత ఎందుకని అడిగింది.

"ఆవిడకి దగ్గర దగ్గర అరవై ఏళ్ళు ఉంటాయి. మీరు లక్షణంగా చీరలు కట్టుకుంటే ఆవిడ ప్యాంటు వేసుకొచ్చారు. ముత్తైదువ అయ్యుండి మొహాన బొట్టు లేదు, కాళ్ళకి మెట్టెలు లేవు. మెడలోది అయినా ఉంచారో, లేదో" అన్నాడు.

"ఆవిడ ఇక్కడ పెద్ద డాక్టర్. నలభై ఏళ్లుగా ఇక్కడే ఉంటున్నారు. ఇంక ఇక్కడలా అలవాటు ఐపోయింది పాపం" అంది మాధురి.

"డాక్టర్ అయితే ఏమిటి? నలభై ఏళ్ళు అయితే ఏమిటి? ఇండియా లోనే పుట్టారుగా? అక్కడే పెళ్లి అయ్యిందిగా? వాటి గురించి తేలియకపోలేదుగా? అసలు నువ్వు ప్రపంచంలో ఉన్న అందరినీ సమర్ధిస్తావు నన్ను తప్ప. ఆవిడకి హారతి గురించి కూడా తెలియదు. అడిగితే తెలుగు రానట్లు ఇంగ్లీష్ లో "ఐ డోంట్ నో డియర్...ఐయాం కంప్లీట్లీ అనేవేర్ ఆఫ్ దిస్" అంటున్నారు పెద్ద గొప్ప ఐనట్లు" అంటూ రుసరుసలాడాడు.

మాధురికి ఏం చెప్పాలో అర్థం కాలేదు. ఏమైనా చెప్తే కోపం తనమీదకి వస్తుంది. అయినా శాంతంగా చెప్పింది.

"వాళ్ళు వచ్చిన కొత్తల్లో, వాళ్ళ పిల్లల చిన్నప్పుడు ఇప్పుడు ఉన్నన్ని ఇండియన్ స్టోర్లు లేవు.  ఇంత బాగా మన వంట సామాను దొరికేవి కాదు. ఇలా వీధికి పదిమంది ఇండియాన్స్ లేరు. ఇండియాకి ఇంత చీప్ గా టెలిఫోన్ సౌకర్యం లేదు.  తినేది, వినేది, పలికేది, పనిచేసేది..ఏదీ 'ఇండియన్' కానప్పుడు ఇంక ఇండియాన్స్ లాగా ఎలా ఉండగలరు? తప్పక ఇక్కడి విధానాలన్నీ అలవాటు చేసుకుని ఉంటారు. ఎవరూ కావాలని వదిలేయారు కల్చరుని. అసలు అంత ఎందుకు? మీరు నాకు వచ్చిన కొత్తలో ఇక్కడి విషయాలన్నీ ఎందుకు నేర్పారు? ఇక్కడిలా బ్రతకాలని పాఠాలు ఎందుకు చెప్పారు? మన వంటలన్నీ దొరుకుతున్నా మీరు పిజ్జా ఎందుకు తింటున్నారు? ఎక్కడ ఉన్నప్పుడు అక్కడి విషయాలు నేర్చుకోవటం తప్పు కాదు కదా? అయితే పాపం ఆవిడ లాంటి వాళ్లకి తెలుగుతనాన్ని నిలుపుకునే అవకాశం కూడా లేకపోయింది.  కుదరక కొంత కల్చర్ మరుగున పడుతున్నా , తెలియక బ్రతుకు పరుగులో పడిపోయారు.  అసలు ఈరోజున మనం కూడా సంక్రాంతిని సంక్రాంతిలా జరుపుకోలేదు. కొన్నాళ్ళ తరువాత మనమ్మాయి ఇది చూసి "ఇదే సంక్రాంతి" అనుకుంటుంది. ఇదే గుర్తుంచుకుంటుంది. తరువాత అది పెద్దయ్యాక కుదరకపోతే ఇదీ చేయదు. అది దాని తప్పు కాదు. మనం ఇక్కడ పెంచటం మన తప్పే అవుతుంది. అలా జరగకుండా కాపాడటం  అనేది మనం  అనుకున్నా చేయలేని పని. మీకు నిజంగా కల్చర్ గురించిన బాధ ఉంటే కుదిరినంత త్వరగా ఇండియాకి తిరిగి వెళ్ళే ఏర్పాట్లు చేయండి. ఇక్కడ ఉండి మనం కూడా పూర్తిగా కల్చర్ ని కాపాడలేము" అని చెప్పి పడుకుంది.

కాసేపటి తరువాత సావేరి వీపు మీద చెయ్యి వేసి జోకొడుతూ, ఆలోచిస్తూ నెమ్మదిగా నిద్రలోకి జారుకున్నాడు మనోజ్.

This story got published in the March-April 2011 edition of 'Telugu Jyothi' magazine.